MEB sınav yönetmeliği, 14 Kasım 2026 Cumartesi günü Resmî Gazete’de yayımlanan bir değişiklikle yeniden düzenlendi. 33430 sayılı nüshadaki metne göre okul öncesi eğitim kurumlarında ve ilkokullarda “herhangi bir ad altında sınav yapılamayacak”. Sosyal medyada “okullarda sınavlar kalktı” diye dolaşan paylaşımların çıkış noktası büyük ölçüde bu cümle. Metnin tamamına bakınca tablo biraz daha farklı, çünkü ortaokul ve liselerde yazılı sınavlar yerinde duruyor.
Değişiklik, 9 Eylül 2023 tarihli Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği’ni güncelliyor. Düzenleme yayımlandığı gün yürürlüğe girdi ve hükümlerini Millî Eğitim Bakanı yürütecek. Hukukçular Evi’nin madde madde dökümüne göre birkaç madde yeniden yazıldı, iki yeni madde eklendi ve beş madde yürürlükten kaldırıldı. Düzenlemenin kendisi Resmî Gazete’nin ilgili sayfasında okunabiliyor.
MEB sınav yönetmeliğindeki yeni hükümler

Metindeki en çok konuşulan hüküm 4. maddede yer alıyor ve okul öncesi ile ilkokullarda herhangi bir ad altında sınav yapılamayacağını söylüyor. Bu iki kademede değerlendirmenin amacı, öğrencinin gelişimini süreç içinde izlemek ve desteklemek olarak tanımlanıyor.
İkinci hüküm sonuçların nasıl kullanılacağını sınırlıyor. Ölçme ve değerlendirme sonuçları öğrenciler, sınıflar, okullar ya da iller arasında sıralama, karşılaştırma veya kıyaslama yapmak amacıyla kullanılamayacak. Metin bunun yerine gelişimi izlemeyi, öğrenme eksiklerini belirlemeyi ve öğretimi iyileştirmeyi amaç olarak gösteriyor.
MEB sınav yönetmeliğinin kapsamı da genişletilmiş. Metne göre düzenleme resmî ve özel okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarındaki ölçme ve değerlendirme faaliyetlerini, merkezî sistem sınavlarını, izleme araştırmalarını ve ölçme değerlendirme merkezlerini kapsıyor. Ölçme değerlendirme merkezleri ülke geneli sınavları koordine edecek ve sonuçlarını değerlendirecek.
Teknoloji tarafında da bir yenilik var. Ölçme ve değerlendirme faaliyetleri kısmen ya da tamamen elektronik ortamda yürütülebilecek. Bakanlıkça uygun görülen yapay zeka araçları da soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek amacıyla kullanılabilecek. Eğitim.net.tr, bu hükmün bütün soruların yapay zekayla hazırlanacağı ya da sınavların tamamen yapay zekayla değerlendirileceği anlamına gelmediğini vurguluyor. Hukukçular Evi de kullanımın zorunlu olmadığını belirtiyor. Yapay zekanın siyasette ne kadar yer tuttuğunu, AB liderlerinin Dublin’deki yapay zeka zirvesi haberimizde de anlatmıştık.
Okul öncesi ve ilkokulda sınav yasağı
İlkokulda yazılı sınavlar zaten bir süredir uygulanmıyordu. Hürriyet’in 22 Eylül 2023’te yayımladığı habere göre 2023 düzenlemesi 1 ila 4. sınıflarda sınavı kaldırmış, yerine süreç odaklı izlemeyi koymuştu. Katılım ve gözlem formları, oyun temelli değerlendirmeler ve görev bazlı ölçme araçları bu izlemenin parçası olarak sayılıyordu. Yani 14 Kasım’daki değişiklik ilkokul sınavını ilk kez kaldırmıyor. Yeni olan, metne eklenen cümlenin sınavın adına ya da biçimine bakmadan yasağı tek hükümde toplaması.
MEB sınav yönetmeliğindeki yasak, okul öncesi ve ilkokul öğrencilerinin velileri için ilk akla gelen soruyu da getiriyor: “yoklama” ya da “değerlendirme formu” gibi başka adlarla yapılan uygulamaların akıbeti. Metin bu noktada adlandırmayı değil sınavın kendisini hedef alıyor. Bu kademelerde sınavın yerini gözlem ve gelişim izleme alıyor. İzlemenin ayrıntılarına dair yeni bir açıklama şimdilik kaynaklarda yer almıyor.
Ortaokul ve liselerde yazılı sınavlar sürüyor

Sosyal medyadaki en büyük yanlış anlama burada başlıyor. MEB sınav yönetmeliği ortaokul ve liselerde sınavı kaldırmıyor, yalnızca düzenini değiştiriyor. Bakanlık ülke geneli ortak yazılı sınav yapılacak sınıf düzeylerini ve dersleri öğretim yılı başında ilan edecek. Bakanlığın ortak yapmadığı sınavlar ise okul geneli ortak yazılı sınav olarak yapılacak.
Ülke geneli ortak sınavlar dışındaki bütün okul sınavları, öğrencinin cevabını kendisinin oluşturduğu yazılı yoklama biçiminde yapılacak. Soruların farklı bilişsel düzeylerdeki kazanımları ölçmesi isteniyor. Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinde dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerileri ölçülecek. Bu derslerin sınavları yazılı ve uygulamalı yapılacak. Ülke geneli ortak yazılı sınav yapılırsa uygulamalı bölümü okul yürütecek ve iki sonuç birlikte değerlendirilecek.
Konu-soru dağılım tablolarını ilgili genel müdürlük hazırlayıp duyuracak ve okul ortak yazılılarının soruları bu tablolara göre hazırlanacak. Dağılım tablosu öğrencilere de duyurulacak. Kaynaştırma ve bütünleştirme öğrencileri için bireyselleştirilmiş eğitim programı esas alınacak. Mesleki ve teknik ortaöğretimdeki belirli sınıflarda ve mesleki eğitim merkezlerinde sınav tarihlerini ilgili okul ya da kurum belirleyecek.
Sınav takvimi de öğretim yılı başında okullarca e-Okul üzerinden ilan edilecek. Mücbir sebeple planlanan tarihte yapılamayan sınavların tarihini valilikler değiştirebilecek. Hukukçular Evi’nin aktardığına göre il ve ilçe genelinde ortak sınav yapılabilmesine ilişkin eski hükümler ile bu konudaki bazı yetkiler yönetmelikten çıkarıldı. Eğitim ve gündem alanındaki diğer gelişmeler için Gündem kategorisine göz atabilirsiniz.
İzleme araştırmaları da yönetmeliğe girdi
Yönetmelik yalnızca sınıf içi sınavları düzenlemiyor. ABİDE ile Dört Beceride Türkçe Dil Gelişimi İzleme Araştırması iki yıllık döngülerle yürütülecek. Okul Tabanlı İzleme Araştırması ise belirlenen sınıf ve derslerde her yıl uygulanacak. Okuryazarlık araştırmaları iki yılda bir yapılacak. PISA ve TIMSS gibi uluslararası araştırmalar Bakanlıkça yürütülecek ve ulusal raporların uluslararası raporlarla eş zamanlı yayımlanacağı belirtiliyor.
Düzenleme öğretim yılının ortasında yürürlüğe girdiği için en çok merak edilen nokta, ülke geneli ortak yazılı sınavların bu yıl hangi sınıf ve derslerde yapılacağı. Yönetmelik bu listenin öğretim yılı başında ilan edileceğini söylüyor. Bakanlığın bu yıl için yapacağı açıklama bekleniyor. Resmî metne bakınca MEB sınav yönetmeliği, sınav sistemini bir anda baştan kurmaktan çok 2023’teki çerçeveyi güncelliyor.