Google ve Meta’ya Telif Şoku! Haber İçerikleri İçin Yüzde 3’e Kadar Ödeme Gündemde
Dijital telif kanun teklifi, Google, Meta ve X gibi büyük dijital platformların haber içeriklerini kullanma biçimini değiştirebilecek önemli düzenlemeler içeriyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan teklif kabul edilirse, haber içeriklerinden ekonomik değer elde eden büyük dijital platformların medya kuruluşlarına telif ödemesi gerekebilecek. Üstelik teklifin en dikkat çekici maddesinde, platformların Türkiye...
- 1. Google ve Meta Haber İçeriklerinden Nasıl Gelir Elde Ediyor?
- 2. Platformlar Haber Sitelerine Telif Ödemek Zorunda Kalabilir
- 3. Yüzde 3’e Kadar Dijital Telif Ödemesi Gündemde
- 4. Instagram ve X’in Algoritmaları da Denetim Gündemine Girebilir
- 5. Sadece Haber Linki Paylaşmak Telif Gerektirecek mi?
- 6. Kurallara Uymayan Platformlara Ağır Para Cezaları Öngörülüyor
- 7. Dijital Telif Düzenlemesi Yasalaşacak mı?
Dijital telif kanun teklifi, Google, Meta ve X gibi büyük dijital platformların haber içeriklerini kullanma biçimini değiştirebilecek önemli düzenlemeler içeriyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan teklif kabul edilirse, haber içeriklerinden ekonomik değer elde eden büyük dijital platformların medya kuruluşlarına telif ödemesi gerekebilecek. Üstelik teklifin en dikkat çekici maddesinde, platformların Türkiye kaynaklı yıllık dijital hizmet gelirleri üzerinden yüzde 1 ile yüzde 3 arasında bir telif mekanizması öngörülüyor.
Peki sosyal medyada haber paylaşmak ücretli hâle mi gelecek? Google arama sonuçlarında gösterdiği haberler için ödeme yapmak zorunda mı kalacak? Instagram ve X gibi platformlar da bu düzenlemenin kapsamına girecek mi?
İşte Meclis’teki teklifin dikkat çeken ayrıntıları…
Google ve Meta Haber İçeriklerinden Nasıl Gelir Elde Ediyor?
Dijital platformlar, haber kuruluşlarının ürettiği içerikleri farklı biçimlerde kullanıcıların karşısına çıkarıyor. Google arama sonuçlarında haber başlıkları ve kısa açıklamalar gösterirken, sosyal medya platformları haber bağlantılarını, görsellerini ve önizlemelerini kullanıcı akışlarına taşıyabiliyor.
Bu sistem platformlara kullanıcı trafiği, etkileşim ve reklam geliri açısından ekonomik değer sağlayabiliyor. Ancak haberin araştırılması, hazırlanması ve yayımlanması için yatırım yapan medya kuruluşları, bu ekonomik değerden her zaman doğrudan pay alamıyor.
10 Şubat 2026 tarihinde TBMM’ye sunulan 2/3519 esas numaralı Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi tam olarak bu soruna odaklanıyor. Teklifin amacı, dijital platformlarla haber kuruluşları arasındaki güç dengesizliğini azaltmak ve haber içeriklerinin ekonomik değer yaratan kullanımı karşılığında adil bir gelir paylaşımı oluşturmak.
Platformlar Haber Sitelerine Telif Ödemek Zorunda Kalabilir
Teklifin en önemli maddelerinden biri, büyük dijital platformlara haber içeriklerini ekonomik değer yaratacak şekilde kullandıklarında telif ödeme yükümlülüğü getirilmesi.
Düzenlemeye göre haberlerin listelenmesi, özetlenmesi, önizlenmesi, yeniden sunulması veya kullanıcıya yönlendirilmesi gibi faaliyetler belirli koşullarda dijital telif kapsamına girebilecek.
Telif bedelinin belirlenmesinde ise şu kriterlerin dikkate alınması öngörülüyor:
- Haber içeriğinin üretim maliyeti.
- İçeriğin görüntülenme ve etkileşim oranları.
- Platformun Türkiye’deki ekonomik gücü ve pazar payı.
- Medya kuruluşunun ölçeği ve yayın hacmi.
- Haberin kamusal değeri ve bilgilendirme niteliği.
Tarafların anlaşması hâlinde ödeme koşulları sözleşmeyle belirlenecek. Teklifte aksi kararlaştırılmadığı sürece telif ödemelerinin üçer aylık dönemlerle yapılması öngörülüyor.
Yüzde 3’e Kadar Dijital Telif Ödemesi Gündemde
Teklifin en çok dikkat çeken bölümü ise dijital telif için öngörülen gelir oranı.
12’nci maddeye göre büyük dijital platformlar için belirlenecek toplam yıllık dijital telif tutarı, platformun Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet gelirinin yüzde 1’inden az olamayacak. Yetkili kurumun bu oranı piyasa koşulları ve kamu yararını gözeterek yüzde 1 ile yüzde 3 arasında güncelleyebilmesi öngörülüyor.
Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Söz konusu oran, platformların küresel cirosu üzerinden hesaplanacak genel bir vergi veya doğrudan yüzde 3 ceza değil. Teklifte Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet geliri esas alınıyor ve oran dijital telif mekanizması kapsamında düzenleniyor.
Ayrıca düzenleme bütün küçük internet sitelerini ve uygulamaları kapsamıyor. Teklifte büyük dijital platform tanımı için Türkiye’deki yıllık brüt dijital hizmet gelirinin 100 milyon TL’yi aşması veya aylık ortalama aktif kullanıcı sayısının 1 milyonun üzerinde olması eşik olarak belirleniyor.
Instagram ve X’in Algoritmaları da Denetim Gündemine Girebilir
Teklif yalnızca para ödemesiyle sınırlı değil. Platformların haber içeriklerini nasıl sıraladığı ve hangi yayınları kullanıcıların karşısına çıkardığı da düzenlemenin önemli başlıkları arasında.
10’uncu madde kapsamında büyük dijital platformların, haber içeriklerinin sıralanmasını, önerilmesini ve görünürlüğünü etkileyen algoritmik sistemlerin medya kuruluşlarını doğrudan ilgilendiren temel ilkelerini ve önemli değişikliklerini yetkili kuruma bildirmesi öngörülüyor.
Daha da önemlisi, bir medya kuruluşunun telif talep etmesi nedeniyle haberlerinin görünürlüğünün düşürülmesi veya algoritmik olarak dezavantajlı hâle getirilmesi yasaklanmak isteniyor.
Yani bir haber kuruluşu platformdan telif istediği için içeriklerinin daha az kişiye gösterilmesi, teklifin önlemeyi hedeflediği uygulamalar arasında.
Sadece Haber Linki Paylaşmak Telif Gerektirecek mi?
Teklifin kullanıcıları doğrudan ilgilendiren en önemli ayrıntılarından biri de bu.
Metinde, ek unsur içermeyen ve ekonomik değer yaratan kullanım niteliği taşımayan salt bağlantı (URL) paylaşımları kapsam dışında tutuluyor. Kullanıcıların kişisel ve ticari olmayan paylaşımları da aynı koşullarda düzenlemenin dışında değerlendiriliyor.
Dolayısıyla bir kişinin sosyal medya hesabında yalnızca bir haber bağlantısı paylaşmasının otomatik olarak telif yükümlülüğü doğuracağı söylenemez.
Buna karşılık haber başlığı, özet, küçük görsel, video önizlemesi veya haber kartı gibi unsurların platform tarafından ekonomik değer yaratacak biçimde kullanılması teklif kapsamında değerlendirilebilecek.
Kurallara Uymayan Platformlara Ağır Para Cezaları Öngörülüyor
Teklifte yaptırım mekanizması da bulunuyor. Dijital telif ödemesinden kaçınmak, pazarlık sürecini kötüye kullanmak, medya kuruluşlarına algoritmik ayrımcılık uygulamak veya denetimi engellemek ihlal olarak tanımlanıyor.
16’ncı maddeye göre ihlalin niteliğine ve ağırlığına bağlı olarak platformlara Türkiye’deki yıllık dijital hizmet gelirlerinin yüzde 1’i ile yüzde 5’i arasında idari para cezası uygulanması öngörülüyor. Sistematik ve sürekli ihlallerde bu oran yüzde 10’a kadar artırılabilecek.
Bunlara ek olarak reklam faaliyetlerinin kısmen durdurulması veya Türkiye’de gelir elde etmeye yönelik belirli hizmetlerin süreli kısıtlanması gibi tedbirler de teklif metninde yer alıyor.
Dijital Telif Düzenlemesi Yasalaşacak mı?
Dijital telif kanun teklifi, 10 Şubat 2026 tarihinde TBMM’ye sunuldu. Meclis kayıtlarında teklifin esas komisyonu Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu; tali komisyonu ise Dijital Mecralar Komisyonu olarak görünüyor.
3 Kasım 2026 itibarıyla teklifin son durumu hâlâ komisyonda. Yani yüzde 3’e kadar telif mekanizması henüz yürürlüğe girmiş değil.
Teklif yasalaşırsa dijital platformlarla haber kuruluşları arasındaki ekonomik ilişki önemli ölçüde değişebilir. Yerel ve bağımsız medya kuruluşları için yeni bir gelir kapısı açılması hedeflenirken, Google, Meta ve X gibi şirketlerin haber içeriklerini kullanma ve sıralama yöntemleri de yeni kurallara tabi olabilir.
Asıl soru şu: Haber içeriklerini dağıtarak büyüyen dijital platformlar, bu içerikleri üreten gazetecilere ve medya kuruluşlarına daha adil bir pay vermek zorunda kalmalı mı?
